http://haramzeinabie.ir/fa حرم حضرت زینب بنت موسی بن جعفر علیهاالسلام اصفهان » امامزاده مهدي صالح (علیه السلام) ماژین زینبیه
۰۱ / ۰۵ / ۱۳۹۳

امامزاده مهدی صالح (علیه السلام) ماژین

این بقعه در دهستان ماژین از توابع شهرستان دره شهر و در ۴۵ کیلومتری شهر دره شهر قرار دارد. بنای آن از شاهکارهای معماری قرن هشتم هجری است که بصورت چهارگوش آجری ساخته شده و آثار گچ بری با آیات قرآن کریم مزین شده

بقعه مهدی صالح ماژین

این بقعه در دهستان ماژین از توابع شهرستان دره شهر و در ۴۵ کیلومتری شهر دره شهر قرار دارد. بنای آن از شاهکارهای معماری قرن هشتم هجری است که بصورت چهارگوش آجری ساخته شده و آثار گچ بری با آیات قرآن کریم مزین شده، زوایای چهارگانه آن به گوشواره های مناره مانندی منتهی می شود. ارتفاع مناره ها یا همان گوشواره حدود یک متر از ارتفاع ساختمان اصلی بلندتر است و متصل به متن بنا است. درب ورودی مقبره به جانب مشرق باز می شود. بنا منسوب به مهدی صالح می باشد ولی کتیبه ای که آنرا به این نام معرفی کند، بدست نیامده
. ایزدپناه بنا به گفته اهالی محل از کتیبه ای در دیوار ضلع غربی داخل بنا گزارش داده، که در زمان بازدید وی وجود نداشته است، آن کتیبه آرامگاه را متعلق به شخصی به نام سیدصالح و ساخت بنا را به سال ۷۷۰ هـ نسبت داده است. معمار برای ساختن بنا از نقشه مربع استفاده کرده است و بنا از دو قسمت سردابه و اتاق گنبد دار تشکیل شده است. بنا دارای خصوصیاتی است که آنرا از سایر بناهای مشابه متمایز می سازد و این خصوصیات می تواند در تاریخ گذاری نسبی بنا مؤثر باشد

. استفاده از نقشه مربع با ستونهای توکار زاویه ای، سردابه، طاقنماهای بلند و کشیده و کم عرض، ضخامت کم دیوارها، مقرنسهای زیرگنبد و محراب بسیار زیبا، از مهمترین خصوصیات بنای فوق می باشند. بعضی از این خصوصیات بصورت پراکنده در بناهای دوره سلجوقی و پیش از آن و بصورت گسترده تری در بناهای دوره ایلخانی رواج دارند.

… از مقایسه ویژگی های معماری و تزیینات به کار رفته در این بنا و سایر بناهای ایلخانی به این نتیجه می رسیم که بنای فوق در دوره ایلخانی و در قرن هشتم ساخته شده است. قبر در طبقه زیرین در سردابه قرار داشته و طبقه بالا باتوجه به وجود محراب آن جهت انجام فرایض دینی مورد استفاده قرار می گرفته است. در وسط این اتاق و در مقابل محراب نمای منشوری شکل قبری که بر روی آن آیاتی از قرآن کریم نوشته شده وجود داشته است.

یک بنای الحاقی در قسمت شرقی بناهم به عنوان ایوان و هم برای جلوگیری از رانش بنا ساخته شده است. معمولاً در دوره اسلامی پیام اصلی معماری از طریق استفاده از کتیبه ها ابلاغ می گردد آیات به کار برده شده در این بنا دلالت بر شکرگذاری از خداوند سبحان و موضوعات مرتبط با فتح و پیروزی، شهادت و آخرت است .

اندازه در ورودی مقبره ۹۰×۱۴۱ سانتیمتر است. این ورودی در قسمت غربی ایوانی قرار دارد که بعدها به قسمت شرقی بنا اضافه شده است، این قسمت الحاقی بر نقشه مستطیل شکل و به طول ۵۰/۶ متر و به عرض داخلی ۳ متر و عرض بیرونی ۲۰/۷ متر و در دو طبقه ساخته شده است. در چهار گوشه بیرونی بنا چهار ستون توکار (پیلک) به قطر یک متر قرار دارد. سه ربع این ستونها در خارج از دیوار بنا قرار دارد.

در آثار باستانی و تاریخی لرستان نوشته ایزدپناه آمده:

بنابر گفته دو نفر از معمرین باسواد دهکده نقل نموده اند، بر دیوار غربی که خراب شده است نام و مشخصات صاحب قبر و همچنین نام استاد گچبر و معمار این بنا گچبری شده بود و قول آن دو نسبت به آنچه خوانده و نقل می کردند تفاوت زیاد دارد که عیناً هردو قول نقل می شود:

۱ـ شیخ الراشدین و سلطان المحققین و العلماء، ابرسایبان، شیخ سیدصالح نورالله مرقده … عمل استاد حاجی اصفهانی.

۲ـ سلطان المحققین و شیخ الراشدین، سیدصالح نور الله قبره و اولاد… ابن سید سابان … قطب الدین … جبریل … عمل استاد حاجی خوارزمی، تاریخ سبع مائه و سبعین.

در همین کتاب نیز بیان شده بنابر قول مردم محل: بر روی چهار دیوار مقبره نقوش و‌ آیاتی از قران گچبری شده که دیوار شرقی و شمالی را سالهای پیش از این عده ای از اهالی تراشیده و گچکاری کرده اند.

محراب بوسیله تزئیناتی همانند نقوش اسلیمی و هندسی و کتیبه هایی به خط نسخ و کوفی تزیین شده است. محراب از دو طاقنمای جناغی مطبق تشکیل شده است … اولین حاشیه ای که در اطراق طاقنمای زیرین محراب وجود دارد، شامل نقوش هندسی است که در وسط آنها گلهای چهار پر قرار دارد. دومین حاشیه کتیبه ای به خط نسخ می باشد شامل قسمتهایی از آیه الکرسی می باشد، قسمتهایی از آن که در بالای محراب قرار دارد قابل خواندن است و سایر قسمتهای آن که در طرفین محراب قرار داشته از بین رفته است. آنچه که از این کتیبه باقی مانده، بدین صورت می باشد «… السماوات و مافی الارض من ذااذی یشفع عنده الا بأذنه…».

قسمت بالایی محراب از یک طاقنمای جناغی گچبری شده، تشکیل شده است. عرض آن ۱۶/۱ متر، ارتفاع ۵۵/۱ متر و عمق ۱۰ سانتیمتر می باشد. در قسمت پایین این طاقنما یک قاب مستطیلی وجود دارد که در داخل آن سوره توحید با خط کوفی نوشته شده است.

در داخل این طاقنما و بالاتر از سوره توحید نقش یک درخت زندگی «سدره المنتهی» وجود دارد که با دو حاشیه تزیینی احاطه شده است. در قاب مستطیلی سمت راست طاقنما، در قسمت بالا جمله «لا اله الا الله» و در قسمت پایین «انصر من الله و فتح قریب» نوشته شده است. و در قاب مستطیلی سمت چپ در قسمت بالا «محمد رسول الله» و در قسمت پایین «و بشر المؤمنین یا محمد» نوشته شده است

. یک نوار تزئینی، مستطیلی به عرض ۴۴ سانتیمتر اطراف تمامی محراب را در طرفین و بالای آن احاطه کرده، در داخل این نوار با دو خط نسخ و کوفی آیاتی از قرآن کریم نوشته شده است. خط نسخ درشت تر از خط کوفی و در پایین نوشته شده، خط کوفی ریزتر و در بالای خط نسخ قرار گرفته است. فضای خالی بین دو نوع خط را با نقش گل تزیین کرده اند.
قسمتهایی از این کتیبه که در طرفین محراب قرار داشته از بین رفته و تنها قسمتهایی از کتیبه در بالای محراب باقی مانده است. کتیبه فوق احتمالاً چهار آیه از ابتدای سوره ی «الفتح» می باشد این کتیبه از سمت راست محراب و از پایین به بالا نوشته شده است. حاشیه ی غربی محراب از پایین به بالا چنین نوشته شده است «بسم الله الرحمن الرحیم انّا فتحنا لک فتحاً مبینا. لیغفرلک الله» ادامه ی آیات در حاشیه افقی در بالای محراب و از راست به چپ چنین نوشته شده است «ما تقدم من ذنبک و ما تأخر ویتم نعمته علیک و یهدیک صراطاً مستقیماً. و ینصرک الله نصراً عزیزاً. هو الذی انزل السّکینه فی قلوب المؤمنین لیزلاد…» که بقیه آن همچنین قسمتی از آیه که در حاشیه شرقی محراب قرار داشته و از بالا به پایین نوشته شده از بین رفته است.

قبر در داخل سردابه قرار داشته و از نمای قبری خبر می دهد که در داخل اتاق گنبددار و در مقابل محراب قرار داشته است. در وسط طبقه ی دوم نمودار قبری با سنگ و گچ ساخته شده است و بر روی آن سفال منشوری شکل پنج وجهی، به طول ۵۵/۱ متر و اندازه پهنای هریک از سطوح جانبی آن ۲۷ سانتیمتر است کار گذاشته شده و روی این سطوح سه آیه آخر سوره ۵۹ (حشر) با خط نسخ بسیار زیبایی گچبری و نوشته شده است.

نمای شمالی قبر نوار بالایی: بسم الله الرحمن الرحیم. هو الذی لا اله الا هو، عالم الغیب. نوار پایینی: و الشهاده هو الرحمن الرحیم هو الذی لا اله هو الملک القدوس السلام المؤمن. نمای جنوبی قبر نوار بالایی: المهیمن العزیز الجبّار المتکبر الخالق الباری المصّور. در این نوار جمله ی آخر آیه ۲۳ که سبحان الله عمّا یشرکون می باشد نوشته نشده و چند کلمه از آیه ۲۴ نوشته شده است.

در تاریخ ۰۱ / ۰۵ / ۱۳۹۳ توسطkhadem1 | هیچ نظری »

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آخرین ها

آستان مقدس حضرت زینب بنت موسی (ع)    -     POWERED BY ALA.org.ir