در منابع اسلامی از عمر به‌عنوان فرصت مغتنم و سرمایه‌ای باارزش یاد شده و لزوم برنامه ریزی برای استفاده بهینه از وقت و پرهیز از اتلاف آن مورد سفارش بوده است.
 مطابق آموزه‌های ائمه (علیهl السلام) مقاطع مختلف حیات آدمی به‌عنوان سرمایه عمر است و باید با برنامه ریزی صحیح و دقت و مراقبت از این سرمایه حداکثر بهره برداری را نمود. از این رو یکی از مسائلی که در اسلام به آن بسیار سفارش و تأکید شده، داشتن نظم و برنامه در تمام طول زندگی می‌باشد که در قرآن کریم و روایات ائمه معصومین (علیهم السلام) به‌صورت‌های گوناگون به آن اشاره شده است.

امام رضا علیه السلام پیش از هرچیز ما را به تدبر و حسن برنامه ریزی در زندگی سفارش کرده‌اند، ایشان می‌فرمایند: لایستَکمِلُ عَبدٌ حقیقةَ الایمانِ حَتَّی تَکونَ فیهِ خِصالُ ثَلاثٍ: اَلتَّفقُّهُ فِی الدّینِ وَ حُسنُ التَّقدیرِ فِی المَعیشَةِ، وَ الصَّبرُ عَلَی الرَّزایا؛ هیچ بنده‌ای حقیقت ایمانش را کامل نمی‌کند مگر این که در او سه خصلت باشد: دین‌شناسی، تدبر نیکو در زندگی و شکیبایی در مصیبت‌ها و بلاها.(۱)

آن‌حضرت درباره ارزش سرمایه عمر و لزوم مواظبت از آن به‌نقل از پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: کُنْ عَلى عُمُرِکَ أَشَحَّ مِنْکَ عَلى دِرْهَمِکَ وَ دِینارِک‏؛ نسبت به حفظ عمرت حریص‌تر باش تا پول و اموالت.(۲)

امام رضا علیه السلام همچنین درباره برنامه ریزی برای اوقات روزانه هر فرد می‌فرمایند: کوشش نمائید اوقات روز شما چهار ساعت [وقت] باشد. ساعتی برای عبادت و خلوت با خدا، ساعتی برای تأمین معاش، ساعتی برای “همفکری و همدلی و مشورت و گفت‌وگو با برادران مورد اعتماد و کسانی که شما را به عیوبتان واقف می‌سازند و در باطن نسبت به شما خلوص و صفا دارند و ساعتی را به تفریحات و لذائذ خود اختصاص دهید و از مسرت و نشاط ساعت تفریح نیروی انجام وظائف ساعات دیگر را تأمین نمائید.(۳)

ایشان درباره لزوم بهره‌مندی از لذات حلال و تفریحات سالم می‌فرمایند: از لذایذ دنیوی نصیبی برای کامیابی خویش قرار دهید و تمنیات دل را از راه‌های مشروع برآورید، مراقبت کنید در این راه به مردانگی و شرافتتان آسیب نرسد و دچار اسراف و تندروی نشوید. تفریح و سرگرمی‌های لذت‌بخش شما را در اداره زندگی یاری می‌کند و با کمک آن بهتر با امور دنیای خویش موفق خواهید شد.(۴)

و در همین زمینه می‌فرمایند: خود را با کار مداوم خسته نکنید و برای خود تفریح و تنوع قرار دهید ولی از کاری که در آن اسراف باشد یا شما را در اجتماع سبک کند پرهیز کنید.( ۵)

آن امام رئوف همچنین سحرخیزی را عامل مهمی در بهره‌مندی از مواهب الهی دانسته می‌فرمایند: الْمَلائِکَةُ تُقَسِّمُ أرْزاقَ بَنی‌آدَمِ ما بَیْنَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إلی طُلُوعِ الشَّمْسِ، فَمَنْ نامَ فی‌ما بَیْنَهُما نامَ عَنْ رِزْقِهِ؛ ما بین طلوع سپیده صبح تا طلوع خورشید ملائکه الهی ارزاق انسان‌ها را سهمیه بندی می‌نمایند، هرکس در این زمان بخوابد غافل و محروم خواهد شد.(۶)

و در پایان، امام رضا(علیه السلام) توصیه می‌کنند در برنامه ریزی خود سهمی هم برای صله رحم و مردم‌داری در نظر بگیرید و فرمود: وقتی را برای دیدار و هم‌نشینی با برادرانتان قرار بدهید که شما را از (مشکلات) باطنی رهایی بخشند.(۷)

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

3 × 4 =